Artikelen Jan Klinkenberg over Gasopslag Langelo

Hieronder een aantal inhoudelijke artikelen van Jan Klinkenberg over de gasopslag Norg en bijhorende problematiek:

1. Artikel en oproep Jan Klinkenberg – Eenige Courant, mei 2019:
Mijnbouw-schade t.g.v. de gasopslag Langelo

Sinds 1997 zijn we in de gemeente Noordenveld “verblijd” met de komst van de gasopslag in Langelo, ook wel bekend onder de naam UGS Norg. De afkorting UGS staat voor : underground gas storage. Het lege gasveld Norg moest als een soort  gigantische “expansie-tank”  (capaciteit : 7 miljard kuub) dienst gaan doen voor het “Groninger gasveld”. Vanwege een te lage druk daar (omdat er al zoveel gas gewonnen is) worden er grote hoeveelheden gas via een apart aangelegde super-gaspijpleiding naar de gasopslag in Langelo getransporteerd. Doel: snel gas op kunnen pompen in b.v. een koude winter (of dagen met lage temperaturen), opdat Nederlanders “geen koude voeten zouden krijgen”……

De NAM heeft de gasinjectiedruk in de loop der jaren steeds verder verhoogd (van 300, via 327 naar 347 bar). Onlangs hoorde ik via onze burgemeester (Klaas Smid) dat momenteel gewerkt wordt met een bovendruk van 370 bar. Volgens verscheidene deskundigen is dit totaal onverantwoord. En drukverschillen zijn erg groot. De druk kan vallen tot b.v. 225 of zelfs tot 105 bar. Het effect is in ieder geval bodembeweging. Dankzij de mijnbouwactiviteiten van de NAM gaan we eigenlijk “op en neer”……

De NAM toonde zich aanvankelijk supertrots om de UGS Norg. Het was een technologisch hoogstandje, nog nergens ter wereld vertoond. Deze euforie ging in het begin ook gepaard met het rondstrooien van wat geld (grijpstuivers eigenlijk) naar omliggende dorpen (o.a. Langelo). Kennelijk om de omwonenden gunstig te stemmen, goodwill te kweken. Inmiddels is er al zo’n 5 jaar in toenemende mate aandacht voor de negatieve effecten van de gasopslag : bodembeweging, trillingen en daardoor mijnbouwschade, vooral  in de vorm van scheuren in huizen, boerderijen, gebouwen.

De eerste schademeldingen
De eerste schademeldingen kwamen vanuit Steenbergen en Roderesch. Daar is al vanaf 2014 een club van verontruste bewoners verdienstelijk actief met het inventariseren van schademeldingen en het actief meedenken over maatregelen richting NAM, het CVW, de gemeente Noordenveld etc. Ze hebben ook een eigen website: steenbergen-barst.nl 
Al in 2016 hadden ze al iets van 140 schademeldingen geïnventariseerd. En deze meldingen kwamen uit een vrij groot gebied : Steenbergen, Langelo, Norg, Zevenhuizen, Leek, Roden, Nieuw-Roden etc. Niet zo vreemd, als je je realiseert hoe groot het gasopslaggebied is : het loopt ongeveer van Assen tot aan Leek. Inmiddels is mij niet duidelijk hoeveel schades er vanuit de omgeving zijn, omdat mensen ook rechtstreeks schade konden melden bij het Centrum Veilig Wonen (CVW) in Appingedam. En nieuwe schades ( v.a. maart 2017) kunnen rechtstreeks gemeld worden bij de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG). Opmerkelijk vond ik wel, dat ik weinig over schademeldingen hoorde in Een.

De capaciteit van de UGS was bepaald op 5 miljard kuub gas. De NAM heeft de wens deze uit te breiden tot 6 miljard kuub. Voorlopig hebben de gemeenten Noordenveld en Leek dit weten tegen te houden, via het aantekenen van bezwaar bij de Raad van State. De risico’s zouden nog  onvoldoende in beeld zijn. Maar intussen heeft het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) het Ministerie van Economische Zaken nog steeds geadviseerd deze uitbreiding toe te staan! En in het meest recente opslagplan van de NAM geven ze aan nog steeds naar 6 miljard kuub te willen.

Heeft u ook schade ?
Nu mijn vraag aan u als inwoner van Een en lezer van de Eenige Courant: inspecteert u eens nauwkeurig uw woning op scheuren en schades, die mogelijk verband houden met de UGS. Zeker als het gaat om een oudere woning, boerderij, schuur etc. Dus zeker ook woningen en gebouwen, die niet volgens het “bouwbesluit” zijn gebouwd (tot zo’n 50 jaar terug waren er helemaal geen bouwbesluiten). Gebouwen met een slechte of geen fundering zijn waarschijnlijk het meest gevoelig voor bodembeweging en trillingen.

Er zijn verder sterke vermoedens, dat er meerdere breuken in het gasveld aanwezig zijn. Een zeer groot deel van de schades zou op of bij breukvlakken te vinden zijn. Er gebeurt nogal wat in de ondergrond. Het zou wenselijk zijn, dat hiernaar gedegen onderzoek zou plaatsvinden door geologen, geofysici en dat soort deskundigen. Ook mijnbouwkundigen zouden hierbij wellicht een rol kunnen vervullen. En wat ook aandacht verdient : de NAM is voornemens  uit een klein gasveld bij Een gas te gaan winnen ! Net als uit nog zo’n 20-tal kleine gasvelden in Drenthe. Voor ons in Een betekent dit (ironisch genoeg), dat je zowel van de gasopslag als (straks) de gaswinning schade aan je woning kan ondervinden.

Schade melden
Als u schade constateert, die u in verband brengt met mijnbouwschade, kunt u die melden bij de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen ( TCMG). Het gaat hier om nieuwe schades ( vanaf maart 2017). Ik begreep dat er in totaal iets van 30.000 schademeldingen bij die club zijn gedaan. De meeste natuurlijk uit het Gronings aardbevingsgebied. Er is tegenwoordig sprake van een “omgekeerde bewijslast”. Als u scheuren in en schade aan uw woning heeft, bent u niet meer verplicht aan te tonen dat het aan de mijnbouwactiviteiten van de Nam ligt. De Nam moet bewijzen dat het niet aan hun activiteiten (in dit geval in de ondergrondse gasopslag) ligt. U kunt schade melden via : www.schadedoormijnbouw.nl

Op 26 maart j.l. had de Vereniging Plaatselijk Belang Een (VPBE) in het 2e deel van zijn jaarvergadering het onderwerp “gaswinning & gasopslag” geagendeerd. Een uitstekend initiatief. Ook burgemeester Klaas Smid was op deze avond uitgenodigd. Hij zei intussen wel een boek rond de perikelen met de gasopslag en met de NAM te kunnen schrijven. Op deze avond hoorde ik voor het eerst over verscheidene schades her en der in Een. Ook waren er nog steeds mensen die geen verband hadden gelegd met de UGS. Toch verbazingwekkend, omdat er al jaren in de media ( ook de  regionale pers) berichten over mijnbouwschade zin verschenen. En verder heb ik een sterk vermoeden, dat bijvoorbeeld boeren scheuren en schades aan hun oude boerderij verklaarden als gevolgen van “de tand des tijds”…. Hoe dan ook, het lijkt me een goede zaak als we de schades in Een proberen te inventariseren. Dit om de omvang en ernst ervan in te kunnen schatten. En om onderling informatie te kunnen delen en elkaar te kunnen ondersteunen.

Het doet mij deugd, dat de VPBE bereid is deze (vrijwillige) inventarisatie uit te voeren. Als u mee wilt werken, mail dan ( in kort bestek) de schade door naar : plaatselijkbelang@eencity.nl Mocht u verder nog vragen hebben, dan mag u mij ook mailen (janklink@hotmail.com) of bellen (656517).

Jan Klinkenberg

2. Artikel Jan Klinkenberg – Eenige Courant, september 2019
Nam en minister Wiebes voeren de druk op !….. OP SLAG MEER OPSLAG ?
Het is de moeite waard om op de site rvo.nl de adviezen en zienswijzen omtrent het nieuwe gasopslagplan van de Nam te bestuderen. Het “ontwerp-instemmingsbesluit” heeft vanaf 26 april j.l. 6 weken ter inzage gelegen. Betrokkenen konden hierop reageren (zienswijzen indienen, heet dat dan). Belangrijk is verder te weten, dat betrokken adviesorganen als SodM ( Staatstoezicht op de Mijnen), de TccB  (Technische Cie. Bodembeweging) en de Mijnraad al positief hadden geadviseerd !

83 zienswijzen
Nu konden andere betrokkenen (waaronder veel particulieren) tot 6 juni een zienswijze insturen. Alle “inzendingen” zijn nu dus te lezen op de site rvo.nl . RVO staat voor Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Hieronder valt ook het Bureau Energieprojecten. Er zijn 83 zienswijzen te vinden. De gemeente Noordenveld en de gemeente Westerkwartier blijken een volkomen identiek verhaal te hebben ingediend (R084 en R085), maar wel een stevig kritische. De provincie Drenthe (R062) is helaas minder kritisch en gaat akkoord met 6 miljard kuub gas in de UGS. Ook de VPBE zond een bezorgde zienswijze in (R066). Maar de meeste zienswijzen kwamen dus van verontruste particulieren, vooral direct omwonenden van de gasopslag. De kwaliteit van de reacties is nogal divers. Maar naast al dan niet korte signalen van ongerustheid, zijn er ook redelijk gedegen verhalen te vinden.

instemmingen met werkvolumes en werkdrukken
De NAM is formeel afhankelijk van de instemming van de minister van E.Z. met opslagplannen en mijnbouwactiviteiten (bijv. gaswinning). Het is goed even terug te kijken naar de vreemde gang van zaken rond deze instemmingen in het verleden.

De UGS Norg is er sinds 1997. De toegestane opslag (door de minister van E.Z. en dus door de regering) was tot 2014 : 3 miljard m3 gas. Tot 2014 is er naar mijn weten geen sprake van schademeldingen aan huizen/ gebouwen/boerderijen. Dat gaat echter snel veranderen!
Juni 2014 vraagt de NAM instemming aan de toenmalige minister Henk Kamp om het werkvolume te verhogen van 3 naar 7 miljard kuub. En Kamp geeft toestemming! De NAM schijnt in de winter van 2014-2015 daadwerkelijk te hebben geprobeerd om de gasopslag tot dit veronderstelde maximum te vullen. Dit zou toen niet gelukt te zijn vanwege te weinig werkdruk.

verruiming van drukbereik
Juli 2015 vraagt de NAM een verruiming van de drukverschillen aan: onderdruk 225 en bovendruk 347. De minister gaat akkoord en staat een werkvolume toe van 6 miljard kuub. Maart 2017: de Raad van State (afdeling Bestuursrecht) vernietigd dit instemmingsbesluit van 2015 na een bezwaarprocedure, aangespannen door de gemeente Noordenveld en de toenmalige gemeente Leek. Het werkvolume moest terug naar 5 miljard en ook de werkdrukken: van 235 tot 327 bar.

zwalkend beleid en chaotische praktijk
Beleidsmatig gebeuren er dus rare, chaotische dingen rond toegestane volumes en drukken. Maar ook in de praktijk schijnt de NAM in de periode 2014-2017 slordig en weinig verantwoord met drukverschillen en opslagcapaciteit te zijn omgegaan. Sinds 2015 zijn er in toenemende mate schademeldingen van omwonenden. De voor de hand liggende oplossing zou natuurlijk zijn, dat het werkvolume wordt teruggeschroefd  (naar b.v. 3 miljard kuub) en er met minder risicovolle druk-bereiken wordt gewerkt.

De intentie van de NAM (en naar het lijkt ook van minister Wiebes en van de landelijke overheid) lijkt echter geheel tegengesteld. De NAM heeft doodleuk weer verruiming van werkvolume en werkdrukken aangevraagd. En zeer recentelijk praat Wiebes over het optimaal vullen van de gasopslag !

Adviesorganen akkoord
Wat nu uiterst teleurstellend en verontrustend is: de belangrijkste betrokken adviesorganen (SodM, TccB en Mijnraad) zijn akkoord met het voorliggende ontwerp-instemmingsbesluit. Er zijn natuurlijk grote financiële belangen: de UGS Norg heeft de NAM (dochterbedrijf van Shell en Exxon) 3 miljard euro gekost. En de planning was, dat de installatie tot 2060 in bedrijf zou blijven. De Nederlandse overheid heeft zich tot voor kort vooral alleen druk gemaakt om de leveringszekerheid en winstgevendheid van  de aardgaswinning.

In de hierboven genoemde adviezen geen enkel woord over schademeldingen van de bewoners rond de UGS. Dat is eigenlijk best schandalig te noemen. Wel noemt de SodM de kans op aardbevingen met een magnitude van 3,6 tot 4 op de schaal van Richter. En hoe gering de kans ook wordt ingeschat: dat geeft pittige schade !

Voorzichtigheid
De TccB wijst o.a. op een verhoogd risico van “geïnduceerde aardbevingen”. De TccB benadrukt het feit, dat  ‘er over het gedrag van het veld onder de voorgenomen condities nog weinig bekend is. Dit gebrek aan kennis noopt tot extra voorzichtigheid’ (einde citaat). Je zou zeggen; tijd om eens goed na te denken en de hele installatie minder intensief in te zetten. Maar nee hoor… De TccB stelt nog wel een drietal voorwaarden. En vervolgens gaan ze akkoord met het nieuwe opslagplan. Onbegrijpelijk en ongeloofwaardig !

Belangen
Het hele gasdossier hangt aan elkaar van de financiële belangen. Het is interessant om de onderlinge belangen van NAM, Shell, Esso, Gas-Terra (voorheen de Gasunie) en natuurlijk de Nederlandse overheid te  bestuderen. En de financiële belangen waren en zijn gigantisch. Ik begreep, dat Shell /Exxon/NAM zo’n 6oo miljard hebben verdiend aan het Groningse aardgas.  De Nederlandse overheid  in de periode van 55 jaar gaswinning in ieder geval 417 miljard euro. Onvoorstelbare cijfers. Overigens worden ook wel hogere bedragen genoemd …

Tot slot: Wiebes kondigt trots truc aan !
We moeten afwachten hoe de ingezonden adviezen worden afgehandeld. Ik ben zelf nogal sceptisch. Ik verwacht, dat alle reacties in eerste instantie van tafel worden geveegd.  Te meer omdat de  UGS Norg een cruciale rol gaat spelen, zo is de intentie van minister Wiebes, bij de versnelde afbouw van de winning van Groninger gas. ”We gaan de buffer optimaal vullen”, hoorde ik hem op 10 sept. j.l. op de radio zeggen. Hij bedoelt met “de buffer” de gasopslag Langelo! Bij Jinek sprak hij op die dag (op TV dus) over een “truc”: we draaien de functie van de buffer om. We gaan de opslag vullen met importgas (uit Noorwegen, Rusland etc.) en uit kleine gasvelden in Nederland. Wiebes verwacht, dat de winning uit kleine gasvelden pas in 2050 zal stoppen!……Met deze truc van Wiebes zitten  we in onze regio  met een  al langer gevreesd probleem : de mijnbouwschade-ellende wordt verlegd van het Groninger veld naar de regio rond de gasopslag Langelo en naar gebieden in vooral de provincies Drenthe en Groningen, waar in versneld tempo de kleine gasvelden leeg getrokken gaan worden. In Een hebben we ook nog een klein gasveld liggen. Door intensivering van de mijnbouwactiviteiten in het UGS Norg zal de meeste schade plaats vinden. Maar er is dus kans op extra schade door het leegtrekken van het Eener gasveld. Er zijn intussen, naast belangrijke financiële en economische belangen, ook zeer grote politieke belangen. De geloofwaardigheid  van minister Wiebes (en eigenlijk van de huidige regering) begint in het geding te komen. In dit klimaat en onder deze politieke druk is het te verwachten dat het ministerie van E.Z. weinig boodschap zal hebben aan de 83 ingediende zienswijzen. Tot nu toe is in de rest van Nederland de mijnbouwschade in de omgeving van de UGS Norg  totaal onbekend. Het lijkt me dus tijd worden, dat bezorgde omwonenden hun stem laten horen. Intussen is de stand van zaken zeer zorgwekkend te noemen. Wat de zienswijzen betreft :  Indieners kunnen straks nog steeds de weg naar de Raad van State bewandelen. Hopelijk zullen b.v. de gemeenten Noordenveld en de nieuwe gemeente Westerkwartier opnieuw bezwaar aantekenen tegen dit voor ons gebied onzalige besluit.

Mocht u verder nog vragen hebben, dan mag u mij ook mailen (janklink@hotmail.com) of bellen (656517).

Jan Klinkenberg

3. Artikel Jan Klinkenberg – Eenige Courant, september 2019
Wat Wiebes niet vertelde !…..En  wat overheden  kennelijk niet willen zien….Nu minister Wiebes (en met hem de Nederlandse regering) mooie sier proberen te maken met het versneld afbouwen van de gaswinning in Groningen, wordt het tijd de aandacht te vestigen op negatieve effecten van de “truc van Wiebes”. In zijn afbouwplan speelt de ondergrondse gasopslag in Langelo ( meestal aangeduid als UGS Norg) een cruciale rol. “Deze buffer gaan we optimaal vullen” kraaide Wiebes enthousiast  vlak na het nemen van  zijn omstreden besluit. Daarover  maken wij als omwonenden van de gasopslag ons ernstig zorgen , omdat de UGS onverantwoord intensief gebruikt (of beter : misbruikt) gaat worden.

ex-minister Kamp hakt met botte bijl
Van 1997 (start van de UGS) tot 2014 waren er rond Langelo, naar mijn weten, nog geen schademeldingen. De  aan de Nam toegestane opslagcapaciteit was toen 3 miljard kuub gas. Een rigoureuze verandering  komt ineens in 2014 : toenmalig minister van E.Z. , Henk Kamp, besluit plots 7 miljard kuub toe te staan. Een extreme verhoging dus. Dit zou de maximale opslagcapaciteit zijn. Dit is trouwens dezelfde minister Kamp ,die in 2014 in Groningen nog 54 miljard gas liet oppompen en in 2016 48 miljard kuub, terwijl de risico’s van zo’n intensieve gaswinning meer dan bekend waren ! Vanaf 2014/2015 beginnen in toenemende mate schademeldingen te komen bij de gasopslag in Langelo. Na een geslaagd bezwaar van de gemeenten Noordenveld en Leek bij de Raad van State ging in 2017 het toegestane werkvolume terug naar 5 miljard m3. Helaas blijkt deze verlaging maar tijdelijk.

Besluit Wiebes hakt er in bij de UGS Norg
September jongstleden ging minister Wiebes dus weer akkoord met 6 miljard kuub, nadat hij 85 kritische en bezorgde zienswijzen van vooral omwonenden (en ook van de provincie Drenthe en van de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier) met een rigoureus gebaar van tafel had geveegd.. En ook stemde hij toe met een onverantwoorde verruiming van de werkdrukken. Met dit extreem intensieve gebruik van de installatie in Langelo  (dat bij de sart in 1997 nooit de bedoeling is geweest van de UGS !!) zal het schademeldingen blijven regenen (dat zijn er nu al meer dan 370). Intussen doet Wiebes alsof zijn neus bloedt. Hij zegt  in onderhandelingen  als eerste stap (!) 90 miljoen toe aan Nam/Shell/Exxon-Mobil vanwege gederfde inkomsten. Dit terwijl deze bedrijven/multinationals aan de gaswinning in Groningen  in totaal zeker meer dan 600 miljard euro hebben verdiend ! Er zullen dus nog zeer grote claims volgen, zo kan je verwachten. Verder is Wiebes  ook nog akkoord gegaan met de voorwaarde van de Nam om de UGS Norg optimaal te gaan vullen en  frequent weer leeg te trekken. En dat er dus  (i.t.t. de oorspronkelijke doelstelling) voortdurend ( zomer en winter) gas geïnjecteerd en opgepompt mag gaan worden, in en uit de UGS. Dat de Nam (dochter van Shell  )  de installatie nog lang in bedrijf wil houden  is vanuit financiële motieven goed te begrijpen. De installatie heeft meer dan  3 miljard euro gekost. En men ging er vanuit dat de UGS tot 2060 inbedrijf zou blijven.

Moedwillig doorgaan met het veroorzaken van schade
Willens en wetens lijkt Wiebes het Groningse mijnbouwschade-probleem deels te verplaatsen naar Noord-Drenthe. In de gemeente Noordenveld zijn we dus niet bepaald gelukkig van onze “link” met het Gronings gasveld middels de gigantische pijpleiding NorGron naar de UGS in Langelo. En ook  het plan importgas (bijvoorbeeld uit Rusland of Noorwegen)in de UGS op te gaan slaan, vinden wij voor de verdere toekomst zeer zorgwekkend. Er gaan met dit werkvolume en  deze toegestane werkdrukken onaanvaardbare risico’s genomen worden. Het SodM ( Staatstoezicht op de Mijnen) noemt een kans op een aardbeving van  4 op de schaal van Richter ! Maar ook zonder zo’n hevige aardbeving, hebben we met de huidige bodembeweging  ( door het steeds injecteren en oppompen van grote hoeveelheden gas, onder extreme drukverschillen) en trillingen al  genoeg scheuren in en  schades aan onze woningen. En ook al is de schaal van de mijnbouwschade van een andere orde dan in het Gronings aardbevingsgebied, het is cynisch om te constateren dat de Nederlandse overheid de hier moedwillig veroorzaakte schade voor lief lijkt te nemen. Jammer en zorgwekkend  dat deze zeer negatieve effecten voor onze leefomgeving  door Wiebes ( maar ook door de etrokken adviesorganen zoals de Mijnraad, de Sodm, de TcBB)  totaal onbelicht blijven !

De landelijke overheid kijkt voorlopig weg
De Nederlandse overheid dient garant te staan voor een veilige leefomgeving. Als de landelijke overheid  moedwillig veroorzaakte mijnbouwschade aan meer dan duizend huizen “op de koop toeneemt” (het is een dun bevolkte regio…) is zij zeer dubieus en onbetrouwbaar bezig. Het steeds proberen zijn verantwoordelijkheid te ontduiken (de overheid heeft dit voor het Gronings aardbevingsgebied  tientallen jaren gedaan!….) siert de overheid niet. om maar weer eens een politiek eufemisme te gebruiken…….

Vanuit de landelijke overheid is dus voorlopig weinig oog te verwachten voor de nu nog stille ramp, die zich aan het voltrekken is bij de UGS Norg. Het ministerie van E.Z.K., met de heer Wiebes voorop, benadrukken ( tegen beter weten in, lijkt me) dat de risico’s van de mijnbouwpraktijken in de UGS Norg “aanvaardbaar” zijn. En dat ( ondanks het risico van een aardbeving op 4 van de schaal van Richter) de veiligheid van omwonenden niet in het geding is…. En de 1300 schademeldingen vanuit Westerkwartier en Noordenveld maken in Den Haag blijkbaar nog weinig indruk.

De provincie Drenthe en twee gemeentes lieten zich zand in de ogen strooien
Gedeputeerde Stelpstra (CU) bij de Provincie Drenthe deed  onlangs een zeer opmerkelijke uitspraak. Nadat de provincie zelf al kritiekloos akkoord was gegaan met het nieuwe opslagplan van de Nam, beweerde hij, dat het verstandig was van de gemeenten  Westerkwartier en Noordenveld om deze  keer niet in beroep te gaan bij de Raad van State: “want het ging slechts om een vergunning voor de korte termijn”. Erg kortzichtig, zou ik zeggen ! Het gaat namelijk om een periode van  twee-en-een-half-jaar. Gezien het tempo van schademeldingen momenteel, kunnen er in deze periode nog talrijke schadegevallen bijkomen.

En hoe acteren de betrokken twee gemeentes ? Na hun succesvolle beroep tegen het vorige opslagplan van de Nam, zou je hoge verwachtingen kunnen hebben. Tot 1 november konden ze in beroep gaan bij de RvS. Deze mogelijkheid hebben ze nu zeer verrassend gewoon laten lopen !… De onbegrijpelijke afweging was nu, dat een beroep juridisch weinig kans van slagen zou hebben. Dit terwijl bij het vorige beroep de situatie nagenoeg hetzelfde was .Dit is toch wel een heel teleurstellend en wrang besluit richting gedupeerden/schademelders! De beide gemeenten lijken de vele schademeldingen niet bepaald serieus te nemen. In Noordenveld gaat het intussen om een 370 (oude en nieuwe) mijnbouwschade-meldingen. In het Westerkwartier gaat het om  meer dan 950 schademeldingen. Al met al een pijnlijk gemiste kans van deze twee gemeenten, om op te komen voor een leefbare en veilige leefomgeving voor zijn burgers, die in de nabijheid van het uitgestrekte UGS Norg wonen.

J. Klinkenberg
Scheidingsweg 2
9342 TH Een
0592-656517

4. Artikel Jan Klinkenberg November 2019
ZAND IN DE OGEN………..
De gemeenten Westerkwartier en Noordenveld hebben, zoals bekend, onlangs besloten geen beroep aan te tekenen bij de Raad van State tegen het nieuwe opslagplan van de Nam (in de UGS Norg) en het onzalige, zeer intensieve exploitatie-plan van minister Wiebes van E.Z. Tot 1 november hadden indieners van een zienswijze gelegenheid om in beroep te gaan bij de RvS. Deze kans hebben de twee gemeenten (in mijn beleven nogal makkelijk) laten lopen. En ook de provincie Drenthe liet op nonchalante wijze “de zaak op zijn beloop”….

De beide gemeenten hadden een “goed gevoel overgehouden ”aan het overleg dat ze hadden gehad met het ministerie van E.Z. Het heeft er toch echt alle schijn van, dat beide gemeenten zich zand in de ogen hebben laten strooien door mooie, zalvende woorden (o.a. gezwets over veiligheidsbeleving) en arrogante prietpraat (verontruste schademelders konden de ingewikkelde problematiek niet echt overzien……). Er zijn natuurlijk grote belangen in het spel (b.v. van de Nederlandse overheid, Shell/NAM/ ExxonMobil). En Wiebes probeert mooi weer te spelen met de versnelde afbouw van de gaswinning in het Gronings aardbevingsgebied. Maar moeten de betrokken gemeenten alleen maar lijdzaam gaan toezien hoe de mijnbouwschade-problematiek voor een deel wordt verlegd naar Noord-Drenthe ?

Een onwetende wethouder
In mijn ogen een uiterst pijnlijke en foutieve beslissing van beide gemeenten om niet in beroep te gaan. Ze laten hiermee de meer dan 1300 schademelders in het Westerkwartier en Noordenveld genadeloos in de kou staan. Helemaal bont maakt wethouder Hielke Westra (van de gemeente Westerkwartier) het, door te beweren, dat het met de extra risico’s wel meevalt! Hij vond ze wel van “acceptabel niveau”. Hoe onnozel kan je zijn? En hoeveel schademeldingen moeten er zijn, voor het enige indruk kan maken op een kennelijk slecht geïnformeerde wethouder?

Zelfreflectie
Beide gemeenteraden hadden geconcludeerd, dat hun college van B&W hadden gedaan wat ze konden. Hoe ze tot deze afweging komen is mij een raadsel. Ook het argument, dat er onvoldoende juridische gronden zouden zijn om succesvol in beroep te gaan snijdt geen hout. Bij het vorige opslagplan van de Nam lagen de kaarten hetzelfde (beroep leek weinig kans te hebben) en toch werden beide gemeenten  door de RvS in het gelijk gesteld. Toen werd tenminste lef getoond en kwamen de gemeenten op voor de belangen van hun gedupeerde inwoners/schademelders. Het lijkt me uiterst gewenst dat ook beide gemeenteraden bij zichzelf te rade gaan (enige zelfreflectie is nooit weg, ook niet bij politici) of dit nu een juiste beslissing was. En of ze hiermee de mijnbouwschade-problematiek in hun gemeenten serieus nemen. In Noordenveld zijn meer dan 370 schademeldingen (oude en nieuwe). In de gemeente Westerkwartier om ongeveer 950 schademeldingen.

5. RISICO’S IN HET LEVEN  (een levensles van minister Wiebes  ??……..)
In de nota “Antwoorden op zienswijzen” (sept. 2019) zijn de reacties te vinden van Wiebes (of wat breder geformuleerd : van het ministerie van E.Z.K.) op de 85 zienswijzen, ingediend door verontruste omwonenden en mijnbouw-schademelders vanwege  het nieuwe opslagplan van de Nam in de UGS Norg. Tegelijkertijd  kondigde Wiebes er een nog veel intensiever gebruik van de UGS aan, wat nooit de bedoeling was van de installatie, toen deze in 1997 werd opgericht.

Deze antwoorden blonken uit door dooddoeners, vaagheden, onbewezen stellingen en aannames. De belangrijkste aanname , die voortdurend werd herhaald : de risico’s van de mijnbouwactiviteiten waren aanvaardbaar. En de veiligheid van de omwonenden was niet in gevaar. Dit ondanks de 370 schademeldingen in Noordenveld en de 950 schademeldingen in de gemeente Westerkwartier. In  alle antwoorden weer  geen woord over de mijnbouwschade-gevallen door de UGS Norg. Een  schandalige en onaanvaardbare zaak natuurlijk! Ook de kans op een aardbeving van 4 op de schaal van Richter werd vrolijk weggewuifd…. En zo veegde Wiebes alle zienswijzen rigoureus van tafel. Hij wil vooral goede sier maken met de versnelde afbouw van de gaswinning in Groningen. Wat hij niet vermeld is, dat de mijnbouwschade-problematiek nu deels naar Noord-Drenthe wordt overgebracht.

Het meest schokkende in de antwoorden-nota van Wiebes is te vinden bij zienswijze 57. Daarbij antwoord Wiebes (of een al dan niet doorgedraaide, ongelukkig formulerende ambtenaar van E.Z.K. , die ernstig van het padje lijkt….) . Ik begin met citeren :

“Ik kan me indenken, dat bewoners niet zitten te wachten op de gasopslag en de daarbij horende risico’s echter HET LEVEN OP ANDERE LOCATIES IS OOK NIET ZONDER RISICO’S (AANWEZIGE INDUSTRIE,VERKEER,OVERSTROMING). Enig risico hoort bij het leven.

Gegarandeerde kansen die “nihil” zijn, geven een schijnzekerheid die, naar mijn mening, vermeden moet worden “.

Tot zover dit opmerkelijke citaat. Tot zover ook deze “levensles”, die m.i. zo maar uit de koker van Wiebes zou kunnen komen!…. Hoe ernstig moet je verward zijn, om dit soort onzin te produceren? Het is ronduit schokkend! We praten hier niet over natuurgeweld (zoals b.v.een overstroming), maar over moedwillig veroorzaakte mijnbouwschade. En de aanwezigheid van  industrie of verkeer, zijn zaken van een heel andere ( en minder schadelijke ) orde. Kortom hoe arrogant, bot en dom kan je zijn. En dan nog verbaasd zijn, dat schademelders /gedupeerden in de omgeving van de gasopslag in Langelo intussen laaiend zijn.

Jan Klinkenberg

5. Artikel Norger Courant 3 december j.l.
De UGS Norg in de top 10 van gasopslagen wereldwijd !!
Nu minister Wiebes (en met hem de Nederlandse regering) mooie sier proberen te maken met het versneld afbouwen van de gaswinning in Groningen, wordt het tijd de aandacht te vestigen op negatieve effecten van de “truc van Wiebes”. In zijn afbouwplan speelt de ondergrondse gasopslag in Langelo ( meestal aangeduid als UGS Norg) een cruciale rol. “Deze buffer gaan we optimaal vullen” kraaide Wiebes enthousiast vlak na het nemen van  zijn omstreden besluit. Daarover maken wij als omwonenden van de gasopslag ons ernstig zorgen, omdat de UGS onverantwoord intensief gebruikt (of beter: ernstig misbruikt) gaat worden.

Ex-minister Kamp hakt met botte bijl
Van 1997 (start van de UGS) tot 2014 waren er rond Langelo, naar mijn weten, nog geen schademeldingen. De  aan de Nam toegestane opslagcapaciteit was toen 3 miljard kuub gas. Een rigoureuze verandering  komt ineens in 2014 : toenmalig minister van E.Z. , Henk Kamp, besluit plots 7 miljard kuub toe te staan. Een extreme verhoging dus. Dit zou de maximale opslagcapaciteit zijn. Dit is trouwens dezelfde minister Kamp ,die in 2014 in Groningen nog 54 miljard gas liet oppompen en in 2016 48 miljard kuub, terwijl de risico’s van zo’n intensieve gaswinning meer dan bekend waren ! Vanaf 2014/2015 beginnen in toenemende mate schademeldingen te komen bij de gasopslag in Langelo. Na een geslaagd bezwaar van de gemeenten Noordenveld en Leek bij de Raad van State ging in 2017 het toegestane werkvolume terug naar 5 miljard m3. Helaas blijkt deze verlaging maar tijdelijk.

Besluit Wiebes hakt er in bij de UGS Norg en doet alsof zijn neus bloedt
September jongstleden ging minister Wiebes dus weer akkoord met 6 miljard kuub, nadat hij 85 kritische en bezorgde zienswijzen van vooral omwonenden (en ook van de provincie Drenthe en van de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier) met een rigoureus gebaar van tafel had geveegd.. En ook stemde hij toe met een onverantwoorde verruiming van de werkdrukken. Met dit extreem intensieve en multi-cyclische gebruik van de installatie in Langelo (dat is bij de start in 1997 nooit de bedoeling is geweest van de UGS !!) zal het schademeldingen blijven regenen (dat zijn er nu al meer dan 400). Intussen doet Wiebes alsof zijn neus bloedt. Hij zegt in onderhandelingen als eerste stap (!) 90 miljoen toe aan Nam/Shell/Exxon-Mobil vanwege gederfde inkomsten. Dit terwijl deze bedrijven/multinationals aan de gaswinning in Groningen in totaal zeker meer dan 600 miljard euro hebben verdiend! Er zullen dus nog zeer grote claims volgen, zo kan je verwachten. Verder is Wiebes ook nog akkoord gegaan met de voorwaarde van de NAM om de UGS Norg optimaal te gaan vullen en frequent weer leeg te trekken. En dat er dus  (i.t.t. de oorspronkelijke doelstelling) voortdurend ( zomer en winter) gas geïnjecteerd en opgepompt mag gaan worden, in en uit de UGS. Dat heet dan multi-cyclisch gebruik. Dat de Nam (dochter van Shell  )  de installatie nog lang in bedrijf wil houden  is vanuit financiële motieven goed te begrijpen. De installatie heeft meer dan  3 miljard euro gekost. En men ging er vanuit dat de UGS tot 2060 inbedrijf zou blijven.

Moedwillig doorgaan met het veroorzaken van schade
Willens en wetens lijkt Wiebes het Groningse mijnbouwschade-probleem deels te verplaatsen naar Noord-Drenthe. In de gemeente Noordenveld zijn we dus niet bepaald gelukkig van onze “link” met het Gronings gasveld middels de gigantische pijpleiding NorGron naar de UGS in Langelo. En ook  het plan importgas (bijvoorbeeld uit Rusland of Noorwegen)in de UGS op te gaan slaan, vinden wij voor de verdere toekomst zeer zorgwekkend. Er gaan met dit werkvolume en  deze toegestane werkdrukken onaanvaardbare risico’s genomen worden. Het SodM (Staatstoezicht op de Mijnen) noemt een kans op een aardbeving van 4 op de schaal van Richter! Maar ook zonder zo’n hevige aardbeving, hebben we met de huidige bodembeweging  (door het steeds injecteren en oppompen van grote hoeveelheden gas, onder extreme drukverschillen) en trillingen al genoeg scheuren in en schades aan onze woningen. En ook al is de schaal van de mijnbouwschade van een andere orde dan in het Gronings aardbevingsgebied, het is cynisch om te constateren dat de Nederlandse overheid de hier moedwillig veroorzaakte schade voor lief lijkt te nemen. Jammer en zorgwekkend dat deze zeer negatieve effecten voor onze leefomgeving  door Wiebes (maar ook door de betrokken adviesorganen zoals de Mijnraad, de Sodm, de TcBB) totaal onbelicht blijven! Over de vele mijnbouw-schademeldingen wordt geen woord gerept!……

De landelijke overheid kijkt voorlopig weg
De Nederlandse overheid dient garant te staan voor een veilige leefomgeving. Als de landelijke overheid moedwillig veroorzaakte mijnbouwschade aan meer dan duizend huizen “op de koop toeneemt” (het is een dun bevolkte regio…) is zij zeer dubieus en onbetrouwbaar bezig. Het steeds proberen zijn verantwoordelijkheid te ontduiken (de overheid heeft dit voor het Gronings aardbevingsgebied  tientallen jaren gedaan!….) siert de overheid niet. om maar weer eens een politiek eufemisme te gebruiken…….

Vanuit de landelijke overheid is dus voorlopig weinig oog te verwachten voor de nu nog stille ramp, die zich aan het voltrekken is bij de UGS Norg. Het ministerie van E.Z.K., met de heer Wiebes voorop, benadrukken ( tegen beter weten in, lijkt me) dat de risico’s van de mijnbouwpraktijken in de UGS Norg “aanvaardbaar” zijn. En dat (ondanks het risico van een aardbeving op 4 van de schaal van Richter) de veiligheid van omwonenden niet in het geding is….En de ongeveer 1350 schademeldingen vanuit Westerkwartier en Noordenveld maken in Den Haag  blijkbaar nog weinig indruk.

De provincie Drenthe en twee gemeentes lieten zich zand in de ogen strooien
Gedeputeerde Stelpstra (CU) bij de Provincie Drenthe deed  onlangs een zeer opmerkelijke uitspraak. Nadat de provincie zelf al kritiekloos akkoord was gegaan met het nieuwe opslagplan van de Nam, beweerde hij, dat het verstandig was van de gemeenten  Westerkwartier en Noordenveld om deze  keer niet in beroep te gaan bij de Raad van State: “want het ging slechts om een vergunning voor de korte termijn”. Erg kortzichtig, zou ik zeggen ! Het gaat namelijk om een periode van  twee-en-een-half-jaar. Gezien het tempo van schademeldingen momenteel, kunnen er in deze periode nog talrijke schadegevallen bijkomen.

En hoe acteren de betrokken twee gemeentes? Na hun succesvolle beroep tegen het vorige opslagplan van de Nam, zou je hoge verwachtingen kunnen hebben. Tot 1 november konden ze in beroep gaan bij de RvS. Deze mogelijkheid hebben ze nu zeer verrassend gewoon laten lopen !… De onbegrijpelijke afweging was nu, dat een beroep juridisch weinig kans van slagen zou hebben. Dit terwijl bij het vorige beroep de situatie nagenoeg hetzelfde was .Dit is toch wel een heel teleurstellend en wrang besluit richting gedupeerden/schademelders! De beide gemeenten lijken de vele schademeldingen niet bepaald serieus te nemen. In Noordenveld gaat het intussen om meer dan 400 (oude en nieuwe) mijnbouwschade-meldingen. In het Westerkwartier gaat het om  meer dan 950 schademeldingen. Al met al een pijnlijk gemiste kans van deze twee gemeenten, om op te komen voor een leefbare en veilige leefomgeving voor hun burgers, die in de nabijheid van het uitgestrekte UGS Norg wonen.

UGS Norg zeer hoog op de wereldrangorde-lijst
Over de gehele wereld zijn 921 ondergrondse gasopslagen (zeg maar : UGS-en). De UGS Norg staat ongekend hoog in deze ranking-list. Qua grootte en intensiteit van gebruik staat de UGS op nummer 6 ! De meeste UGS-en liggen in onbewoond tot zeer dun bevolkt gebied in landen als Rusland, de Oekraïne, Turkije e.d. Met het recentelijk toegestane WGV ( working gas volume) van 6 miljard kuub gas, de verruimde werkdrukken, en b.v. een injection-rate van 3,2 miljoen kuub per uur (!) staat “onze”gasopslag in de “ere-divisie”! Bij de meeste gasopslagen gaat het om gewone buffers : worden alleen in noodgevallen gebruikt, bijvoorbeeld bij extreme kou (omdat in een  behoorlijk leeg getrokken gaswinningsveld nog te weinig druk is om snel gas op te pompen) . De UGS Norg was oorspronkelijk ook alleen bedoeld als voorraad-buffer, omdat er te weinig druk was in het Gronings winningsgebied. Zonder ruchtbaarheid er aan te geven, is de NAM de laatste jaren er dus heimelijk toe overgegaan de UGS multi-cyclisch te gebruiken. Het hele jaar door (zomer en winter) wordt er dus geïnjecteerd en opgepompt (“geproduceerd” noemt de NAM dat……). Het is ongelooflijk, dat de overheid toestaat, dat in een dichtbevolkt land als Nederland op deze wijze een UGS wordt geëxploiteerd ! En grote risico’s worden genomen. De omgeving rondom de UGS Norg wordt bewust blootgesteld aan onvoorspelbare en onverantwoorde risico’s qua seismische activiteit en mijnbouwschade aan woningen en gebouwen.

Jan Klinkenberg