RAMPZALIG PLAN VAN DE NAM: winnen van kussengas uit de UGS Norg
De NAM zegt de intentie te hebben de UGS Norg uit te willen faseren. Het is gezien de huidige geopolitieke situatie in Europa (gasschaarste, oorlog in Oekraïne) niet te begrijpen. Het lijkt me niet voorstellen, dat de Nederlandse overheid zich zou kunnen vinden in het stoppen met de opslagen. Desondanks zou je als schademelder/ gedupeerde bij de UGS Norg kunnen redeneren: prima, als ze stoppen met de opslag dan stopt ook onze mijnbouwschade. Maar dan volgt daar een onaangename verrassing: de NAM kondigt aansluitend een bijzonder riskant vervolgplan aan: het winnen van het kussengas uit de UGS ( het voormalige Norger gasveld dus). Er zou in de UGS zo’n 17 miljard kussengas te winnen zijn. Dat vertegenwoordigt in de huidige gascrisis dus een gigantisch geldbedrag.
Wat is kussengas?
Kussengas is bij een “leeg geproduceerd” gasveld een hoeveelheid gas, die beslist in het veld moet achterblijven. Gebeurt dit niet, dan is extreme bodemdaling het gevolg. En er is een sterk verhoogd seismisch risico (kans op aardbevingen). Elke mijnbouwkundige weet, dat kussengas in het veld moet blijven zitten. De NAM suggereert, dat het winnen van kussengas veilig zou kunnen. Dat is pertinent niet waar. Er moet een bepaalde minimumdruk in het veld blijven. Een mijnbouwbedrijf, zoals de NAM, moet werken binnen toegestane werkdrukken (dus tussen P-max en P-min). Voor de duidelijkheid: P staat voor “pressure”. Ga je bij het leegtrekken van een gasveld onder die P-min, dan wordt de winning zeer risicovol. Er komt extra spanning op breuklijnen en er is verhoogde kans op aardbevingen. En dus ook sterke bodemdaling. En de mijnbouwschade zal in ernst en aantallen ( nu al meer dan16.500 schademeldingen bij het IMG) ernstig toenemen.
Kussengaswinning: “goed voor de portemonnee”
De heer Kleverlaan (Raad van Bestuur van de NAM) verdedigde in een item van RTV-Drenthe (op 11-09) de intentie van het winnen van kussengas met het argument: “goed voor de portemonnee en goed voor het klimaat”. Ja, heel goed voor de winstcijfers van de NAM , denk ik dan. En de uitlating “goed voor het milieu” is dermate controversieel, dat ik niet eens de moeite ga doen deze omstreden uitspraak te weerleggen. En natuurlijk voert de heer Kleverlaan aan, dat in het kader van leveringszekerheid van gas in Nederland deze 17 miljard (kussen)gas heel welkom is. Met ook nog de geruststellend bedoelde mededeling: “in het verleden is er ook gas gewonnen uit het Norger gasveld. Ja, maar dat was werkgas. Het kussengas is toen (zoals het hoort) in het veld achtergebleven. Het is jammer, dat de NAM nog steeds misleidende informatie verstrekt aan omwonenden.
De NAM zegt een goede buur te willen zijn…
Net als het bedrijf Chemours ( voorheen Dupont) in Dordrecht, zegt de NAM een goede buur te willen zijn. Dat klinkt mooi, maar is intussen helaas een ongeloofwaardig statement. De NAM heeft in het verleden te vaak en te lang informatie achtergehouden of misleidende informatie verspreid. Het langdurig ontkennen en later bagatelliseren van de mijnbouwschade in de provincie Groningen, heeft geleid tot een ernstige vertrouwensbreuk. Hetzelfde is intussen het geval in de provincie Drenthe. De NAM lijkt zich niet druk te maken om het negatieve imago. En het bedrijf denkt nog steeds de omgeving (of het nu de UGS Norg betreft, of Schoonebeek) te kunnen paaien met “kralen en spiegeltjes”. Het wordt nu gepresenteerd als “winstdeling met de omgeving”. Maar het relatief kleine bedrag, dat de NAM wil bijdragen aan een “investeringsagenda” mag deze naam nauwelijks hebben. De exceptionele winst, die het winnen van kussengas met zich mee zou brengen, gaat vooral tot gejuich leiden bij de aandeelhouders van Shell, Exxon-Mobil en de NAM ( hun dochterbedrijf). Trouwens: de NAM maakt de laatste jaren ( in de huidige energiecrisis) al superwinst door de gasopslag Norg. De Nederlandse staat moet zeer stevig dokken voor de inzet van de UGS. Follow-the-Money karakteriseerde de UGS als een “cash cow” voor de NAM.
Hoe dan ook, de NAM lijkt geen enkele boodschap te hebben aan de massale mijnbouwschade, die het bedrijf bij de UGS veroorzaakt. Anders gezegd: de NAM lijkt op ramkoers te willen varen richting de omgeving. Of het nu gaat om Norg, Schoonebeek of Ternaard.
Kritische geluiden vanuit de politiek
De Tweede Kamer heeft al in november 2021 met zeer ruime meerderheid ( 142 voor en 7 tegen) een motie aangenomen, die oproept de winning van kussengas ut de UGS Norg niet toe te staan. Het is hoopgevend, dat het hoogste politieke orgaan, zo duidelijk stelling neemt. Ook zeer recent is het weer een item in de 2e Kamer geworden. Zo hebben Sandra Beckerman (SP) en Henk Nijboer (PvdA) schriftelijke vragen gesteld aan staatssecretaris Vijlbrief. Over de plannen voor het winnen van het kussengas bij Norg, gebruiken zij termen als “ongewenst, onacceptabel, ongepast”. Verder is de Provincie Drenthe zeer bezorgd over en faliekant tegen. Ook de gemeenten Noordenveld en Westerkwartier zijn vergaand verontrust over dit NAM-voornemen. De gemeentes en de Provincie worden straks ook geconsulteerd over het door de NAM ingediende kussenwinningsplan. Het is dus te verwachten, dat zij met een stevige bezwaren zullen komen. Het onderwerp is serieus genoeg: het is een regelrechte bedreiging voor onze leefomgeving!
Over de procedure van behandeling van een winningsplan kunt u een handig schema vinden op de website van het ministerie van EZK. Mocht het tot een ontwerp-instemmingsbesluit, dan kunnen ook organisaties ( bijvoorbeeld dorpsbelangen) en particulieren zienswijzen gaan indienen.
Tegengestelde belangen
Intussen moet je nuchter constateren, dat de belangen van de NAM en van de omgeving sterk uiteenlopen. De NAM gaat nog steeds puur voor eigen financieel gewin. De omwonenden/schademelders willen een einde aan de massale mijnbouwschade. Het zou interessant zijn om de morele kant van de opstelling van de NAM eens goed te belichten. Maar in dit verband laat ik het maar bij de constatering, dat het de NAM nog steeds absoluut niet lukt om inhoud te geven aan het begrip “maatschappelijk verantwoord ondernemen”. Wat een belangrijk gegeven op de achtergrond is: de moedermaatschappijen Shell en Exxon-Mobil schijnen hun dochtermaatschappij de NAM te willen verkopen. Er schijnen al onderhandelingen plaats te vinden met buitenlandse mijnbouwbedrijven. Zo worden het Canadese Tenaz en het Italiaanse Viaro Energy genoemd. De Nam schijnt dus “in de etalage” te staan. Mogelijk is dat mede een verklaring voor de bruuske, harde opstelling van de NAM. Maar het is natuurlijk niet alleen jammer, maar ook onacceptabel, dat Shell, Exxon-Mobil en Nam nog steeds zo weinig oog hebben voor de belangen van de door hun mijnbouwactiviteiten gedupeerde omwonenden.
Jan Klinkenberg – Een