18. Opinie Jan Klinkenberg – Norger Courant 25-04-2023

EINDELIJK WAT MEER AANDACHT IN DE LANDELIJKE POLITIEK VOOR MIJNBOUWSCHADE IN DRENTHE

Bij alle debatten over mijnbouwschade in de Tweede Kamer en binnen de Kamercommissie EZK, ging het altijd alleen maar over de schade in de provincie Groningen. Ook de Parlementaire Enquête Commissie Aardgaswinning Groningen (nu vaak al afgekort tot PEAG) heeft zich  heel sterk op Groningen gericht. Op zich begrijpelijk en deels terecht, gezien de opdracht, die  de commissie vanuit de Kamer had meegekregen. In de opdracht werd alleen  Groningen  benoemd. Nu is het natuurlijk zo, dat in het Groningse aardbevingsgebied de mijnbouwschade ( kort ik voortaan af tot: MBS) heel ernstig en talrijk is. Dus terecht, dar de aandacht vooral naar Groningen uitgaat, maar het is jammer als de aandacht exclusief uitgaat naar alleen MBS in Groningen. Het is onterecht en een gemiste kans, als de MBS op plekken in andere provincies (bijvoorbeeld Drenthe) in politieke discussies geheel onbesproken blijven. En eindelijk lijkt er nu in de politiek voorzichtig aandacht te komen voor de MBS-problematiek rond o.a. de ondergrondse gasopslagen van Norg en Grijpskerk.

De PEAG schudt de politiek wakker

In het zeer verdienstelijke, gedegen, harde en veel geprezen rapport van de PEAG (1957 pagina’s!) word er op enkele plaatsen wel de MBS elders in Nederland benoemd. Ook specifiek over de intussen meer dan 16.000 schademeldingen bij de UGS Norg. En wordt er stevige kritiek geuit op het IMG. Met name om hun zwalkende beleid en de beslissing om (sinds mei 2021) het Wettelijk Bewijsvermoeden niet meer toe te passen in onze regio. En er is ook pittige kritiek te lezen op de bureaucratische en juridische “haarkloverij ”bij de schadeafhandeling door het IMG. En het advies van de PEAG om de schadeafhandeling ‘milder, menselijker en makkelijker” te laten verlopen, lijkt intussen wat te landen bij het IMG. Het zegt zelfs de bovengenoemde “Triple-M-aanpak” te onderschrijven. Maar het IMG geeft wel aan, dat ze een verruiming van hun mandaat (en ook van hun budget) nodig hebben, om het juridische keurslijf, waarmee ze nu de aansprakelijkheid van de Nam menen te moeten afwikkelen, kunnen loslaten. Het is wel belangrijk om te beseffen dat deze intenties van het IMG als ‘denkrichting” door hen zijn gepresenteerd. Het is dus zeker nog geen staande beleid!.

PEAG-voorzitter Tom van de Lee

Bij de presentatie van het enquêterapport op 24-02-2023 in Zeerijp noemde Tom van der Lee niet een keer de mijnbouwschade in Drenthe. Hoewel gezegd moet worden, dat hij een prima verhaal hield, is dit toch wel een omissie te noemen. In het  plenaire Kamerdebat van 12-04-23 werd het PEAG-rapport besproken door de (vele) fracties. Kamerleden als Agnes Mulder, Sandra Beckerman en Henk Nijboer verwezen in hun bijdragen wel  weer naar de mijnbouwschade in Drenthe. De volgende dag mocht van der Lee, namens de PEAG, een lawine van vragen beantwoorden. Toen noemde van der Lee wel de gedupeerden in Noord-Drenthe. En expliciet verwees hij ook naar de schademelders bij de UGS Norg, die vallen onder het Groningen-schadeprotocol. Toch nog een “goedmakertje” dus van de PEAG-voorzitter.

De invloed van de NAM op het proces van schadeafhandeling

Hoewel wordt gesuggereerd, dat de NAM volledig “uit het proces” is gehaald, en “alleen maar mag betalen”, is dit in feite niet echt meer het geval. Het IMG voelt zich verplicht de NAM-aansprakelijkheid voor de MBS volgens strikt juridische weg (bestuursrecht) af te wikkelen. Dat is het zogenaamde “keurslijf”, waarover het IMG wel klaagt. En verder vergoed de NAM niet alle schade. De deal met de overheid is, dat ze slechts 27% betalen. De overige 73% is afkomstig van de Nederlandse overheid (gemeenschapsgeld dus). Daar bovenop speelt nog, dat de NAM weigert veel facturen en heffingen te betalen. Eind 2022 stond er een bedrag van bijna een miljard (987 miljoen, om precies te zijn) nog open. De landelijke overheid en de NAM liggen al langere tijd stevig met elkaar in de clinch over de onbetaalde rekeningen. Er speelt intussen een ingewikkelde arbitrage- zaak. Maar goed, als de NAM maar een deel van de MBS vergoed, en ook nog onwillig blijkt om rekeningen te voldoen, waarom moet dan nog geaccepteerd worden, dat de NAM nog steeds zoveel invloed heeft op het proces van schadeafhandeling?

De UGS Norg “ cashcow “voor de NAM

Met de huidige gasschaarste en de onzekere geopolitieke situatie, zijn gasopslagen essentiële voorzieningen binnen o.a. West-Europa. En ook zijn ze momenteel zeer winstgevend voor mijnbouwbedrijven. Zo heeft Follow-the-money achterhaald, dat de NAM vergeleken met 2021 een winststijging van 1500% hebben behaald via de exploitatie van de UGS Norg in 2022.De UGS werd door FtM betiteld als een cashcow voor de NAM: een extreem winstgevende melkkoe dus… Vorig jaar is het vullen van de gasopslag Norg een wel zeer kostbare zaak geweest. Ik meen gelezen te hebben voor iets van 10 miljard euro, waarvoor de Nederlandse staat wel garant zal hebben gestaan, in een poging om de wankele leveringszekerheid van aardgas in NL nog enigszins te waarborgen. Een absurd hoog bedrag dus, helemaal als je het afzet tegen de aanlegkosten van de NAM-installatie bij Langelo: 3 miljard gulden. Verder is het nog wel de moeite waard de excessieve overwinst van de Shell te melden in 2022: 40 miljard…

Het plan van de NAM om het kussengas uit de UGS te gaan winnen

De NAM heeft recentelijk wel naar buiten gebracht, dat ze van plan zijn het kussengas uit de UGS Norg te willen gaan winnen, als de UGS niet meer voor gasopslag gebruikt hoeft te worden. Nu lijkt het toch echt onlogisch om in de huidige energiecrisis een belangrijke voorziening als een ondergrondse gasopslag ineens te gaan sluiten (“uitfaseren”, word het wel genoemd). Maar het winnen van het kussengas zou voor de omwonenden van de UGS rampzalig zijn! En gaat zeker leiden tot een grote toename van MBS-meldingen, die nu al ruim  de 16.000 overschrijden. Het kussengas, is het overgebleven gas in een “leeggeproduceerd ”gasveld. In ons geval dus het voormalige Norger-gasveld, dat sinds 1997 in gebruik is als ondergrondse gasopslag. Het kussengas moet ervoor zorgen, dat bodemdaling binnen aanvaardbare limieten blijft. Als de Nam een winningsvergunning krijgt voor het kussengas, zal dat leiden tot aanzienlijk toenemende bodemdaling. En dus tot nog veel meer schademeldingen!

Jan Klinkenberg – Een